Pauline van Dijk schreef een boek over haar overleden zoon. Het nog ingepakte toezend exemplaar van de
uitgever ligt voor haar op tafel. © foto ricardo smit

‘Ik had duizend keer liever volle wasmanden gehad’
Interview

Ze wordt door sommigen gezien als ‘sensatiezoeker’. Maar volgens Pauline van Dijk kón ze niet anders dan een boek schrijven over haar overleden zoon. Ze had het Alexander, die in 2012 op 21-jarige leeftijd verongelukte, immers beloofd.
Michiel Straub 24-12-17, 12:00

Carpe diem prijkt in sierlijke letters op een van de muren in haar ‘gevoelswinkeltje’ LaPécule. Ze is er binnen een paar minuten al een paar keer langsgelopen. Natuurlijk plukt ze de dag, maar de afgelopen weken zijn zwaar geweest voor Pauline van Dijk.
,,Ik ben gesloopt. Het is zo moeilijk geweest.’’ Maar: haar boek is af. Eindelijk.

In totaal heeft ze er bijna zes jaar aan gewerkt. En elke keer moest ze de pijn en het verdriet over het verlies van haar zoon herbeleven. Bovendien was dit voor de Hardinxveldse, naar eigen zeggen, ook een manier om de gebeurtenissen te verwerken. Abrupt gestopt is dan ook een eerbetoon aan Alexander.

,,Opdat hij gekend en niet vergeten wordt’’, voegt Pauline eraan toe. Het had zomaar de ondertitel van het boek kunnen zijn. ,,Een paar maanden na zijn overlijden had ik het hem beloofd. Ik zei tegen mezelf, maar eigenlijk tegen hem: Lexjuh, je moedertje gaat een boek over je schrijven. Dat is nu af. Het heeft me zoveel moeite gekost en liever had ik het nooit hoeven schrijven, maar ik had het hem beloofd. En belofte maakt schuld. Als ik het had opgegeven, zou ik me een loser hebben gevoeld. Dan had ik nooit de rust gekregen die ik nu wel hoop te krijgen.’’

Rust. Ze is er zo enorm aan toe, zegt ze eerlijk. Ze is emotioneel, heeft de afgelopen tijd veel gehuild. Het doosje met daarin de definitieve proefdruk van haar boek heeft dagenlang onaangeroerd in haar woonkamer gelegen. Ze wist wat erin zat. ,,Die kaft hè. Met een foto van Alexander op de voorkant van het boek. Ik kon het gewoon niet. Maar het moest wel. Op een zondag, had ik besloten. Als ik niet kon worden gestoord door klanten in de winkel.’’

Het ging redelijk, blikt ze terug. ,,Om niet te knakken, had ik besloten om mezelf erbuiten te zetten, alsof dat boek niet over Alexander en mij ging, maar over geheel iemand anders. Gemakkelijk was het niet. Het blijft toch akelig confronterend om een boek in handen te hebben dat je duizend keer liever nooit had willen schrijven.

,,Daarna ben ik bewust flink aan de slag gegaan in LaPécule. Er was veel te doen: spulletjes verzetten, retourvracht geregeld, inventarisatie gedaan.’’

‘Om niet te knakken, had ik besloten om mezelf erbuiten te zetten.’
-Pauline van Dijk

Het is 6 januari 2012 als Alexander op 21-jarige leeftijd door een noodlottig ongeval op de A15 bij Papendrecht om het leven komt. Vanaf dat moment staat het leven van zijn nabestaanden stil. Pauline woog nog 48 kilo en kwam haar bed niet meer uit. Wekenlang zag ze niemand. Maar de condoleances stroomden binnen op haar Hyves-account.
’s Nachts, als ze niet kon slapen, deed ze haar computer aan en las ze alle berichtjes. En ze begon te typen. Eerst twee regels, maar al snel twee A4-tjes per dag. Ze kreeg reacties, eerst van vrienden, daarna van kennissen en tenslotte van volslagen wildvreemden.

Het ging echter pas beter toen Paulines ouders tegen elkaar zeiden dat ze erop uit moest, onder de mensen zijn. Ze besloten een tweede hypotheek op hun huis te nemen en begin 2013 het pandje aan de Peulenstraat voor haar te kopen. La PéCule was niet langer een webwinkel meer, maar een échte. De vermelde openingstijden op de winkeldeur moesten Pauline weer zin in het leven geven. En een stok achter de deur: ze moest haar bed uit om de winkel te open. Dat lukte.

,,De sleutel van de winkel was mijn redding. Want ik stond al met één been bij Alexander, vertelde de huisarts mij destijds.’’ En haar overleden zoon beloofde ze van het Hyves-dagboek een écht boek te maken.

Dat ze al haar gevoelens en gebeurtenissen uit het leven van haar zoon op papier heeft gezet, komt de Hardinxveldse zo nu en dan ook op kritiek te staan. Heb je haar weer. Vorig jaar al met haar kop op tv en nu moet ze weer zo nodig haar boek promoten. ,,Echt. Ik word door sommigen gezien als sensatiezoeker, aandachtvrager. Dat doet me zoveel pijn. Weet je, als Alexander een heel introverte jongen was geweest die zich het liefst op de achtergrond had gehouden, dan was dat boek er waarschijnlijk nooit gekomen. Maar mijn zoon liep altijd voorop in de polonaise. Ik wil dat laten zien. Als eerbetoon. Het gaat over Alexander en het rouwproces van zijn kleine moedertje, zoals hij mij altijd noemde. En met dit boek wil ik ook iets meegeven: dat je kunt opstaan uit het aardedonker. Het is mij gelukt.’’

Dan op felle toon: ,,Ik kan niets méér doen dan het graniet van zijn grafsteen oppoetsen en dat boek voor dat ventje schrijven. Ik had duizend keer liever volle wasmanden gehad.’’

Het was oorspronkelijk de bedoeling dat het boek op 6 januari jongstleden zou worden gepresenteerd, precies vijf jaar na Alex’ fatale ongeluk. Het was ook al zo goed als af. Maar er moesten in 2016 andere prioriteiten worden gesteld. Noodgedwongen. Financiële problemen. Haar woonwinkeltje, dat een paar jaar daarvoor Paulines redding was geweest, stond op het spel. En het zat ’m niet zo zeer in dalende omzetten van LaPécule, maar meer in haar oude huis aan de Saturnusstraat. Het is de woning waar ze na haar scheiding met haar kinderen ging wonen.

Maar met de echtscheiding, nu zo’n veertien jaar geleden, begonnen ook de problemen. Die werden groter toen ze in 2013 besloot boven haar winkeltje te gaan wonen. Het huis aan de Saturnusstraat stond al een tijd te koop, maar werd later toch weer uit de verkoop gehaald. ,,In dat huis lagen alle herinneringen aan Alexander, ik kon er geen afstand van nemen. Doordat ik mijn winkeltje achterna verhuisde, ging het huis toch weer in de verkoop.’’ Haar oudste dochter heeft er een tijdje gewoond, er hebben huurders ingezeten, maar zij moesten de woning verlaten toen het huis door het tv-programma Uitstel van Executie onder handen werd genomen. Ook het programma werd haar redding; de restschuld op haar huis werd gereduceerd tot een bedrag van 55.000 euro.

‘Ik moest het boek soms ook maanden wegleggen. Omdat ik niet verder kon.’
-Pauline van Dijk

En haar boek bleef liggen, net zoals dat de afgelopen jaren wel vaker gebeurde. Want bij het herlezen en schrijven, kwamen de pijn en het verdriet terug. ,,Elke stap die ik in het mortuarium heb gezet, heb ik herbeleefd’’, zegt ze erover.

,,Ik moest het boek ook gewoon soms maandenlang wegleggen. Omdat ik niet verder kon. Omdat ik wist wat ik zou lezen.’’

Inmiddels is ze elf keer door het boek heen gegaan en is een hoop tekst uiteindelijk gesneuveld. Toch blijven er ruim 550 pagina’s over. Met foto’s van haar zoon Alexander. En met twee pikzwarte bladzijden, die symbool staan voor Paulines allerdonkerste periode.

Nog steeds is het moeilijk het boek te pakken, dat op 30 januari – de geboortedag van Alexander – wordt gepresenteerd in haar winkel. Niet voor niets heeft die laatste proefdruk zo lang onaangeroerd gelegen. Straks is het boek te koop in haar winkel. Een vreemde gedachte, vindt ze. Pauline probeert zich voor te stellen hoe ze een exemplaar van Abrupt gestopt uit het schap haalt en dat op de toonbank legt om het vervolgens op haar kassa aan te slaan. Is het een cadeautje?

,,Ik kan me er nog niets bij voorstellen’’, zegt ze na een lange stilte. Dan: ,,De eerste tijd zal dat zeker met tranen gepaard gaan. Ik vind dat niet erg. Het past wel bij mijn winkel, waar veel klanten ook openhartig zijn. Er wordt hier altijd wel gelachen en gehuild of een traantje weggepinkt. Misschien ben ik wel een open boek. Delen en communiceren met anderen voelt sowieso goed, het voelt vaak wat minder eenzaam’’, zegt ze, om er in één adem aan toe te voegen dat ze niet ‘zielig eenzaam’ is. ,,Maar ik hoop dat ik mettertijd het boek met een weemoedige glimlach aan een klant meegeef. En dat ik dan die rust voel, waar ik zo naar verlang.’’

 

Je las zojuist een PREMIUM artikel uit het AD van zaterdag 23 december 2017.
ad.nl